Ana Sayfa Dünya 10 Mart 2022 5 Görüntüleme

Ukrayna işgali küresel internetin parçalanmasına yol açabilir mi?

Peş peşe gelen yasaklarla  Rus kullanıcıların internetin kullanma hali de değişiyor. Twitter ve Facebook engellenmiş durumda, TikTok Rus kullanıcıların paylaşımlarına müsaade vermiyor ve polisin sokaklarda insanları durdurarak cep telefonlarından neyi izlediklerini denetim ettiği yolunda haberler alınıyor.

Artık sorulan soru şu: Rusya-Ukrayna krizi global interneti kökünden değiştirebilir mi?

RUSYA’NIN İNTERNETİ KESİLMELİ Mİ?

Ukrayna hükümeti kimi teknoloji şirketlerinden Rusya’daki hizmetlerini durdurmalarını istedi. Rusya’yla iş yapmayı ya da eserlerini Rusya’da satmayı reddeden şirketlerin sayısı da her geçen gün artıyor.

Ukraynalı önderler artık daha da fazlasını, Rusya’nın büsbütün global internetten kesilmesini istiyor.

Milletlerarası seviyede internet idaresinden sorumlu İnternet Tahsisli Sayılar ve İsimler Kurumu (ICANN) bu istikametteki davetlere “hayır” karşılığı verdi.

ICANN’dan, Rusya’nın .ru üzere en üst seviye alan uzantılarını ve sunucu ile istemci ortasındaki bağlantının şifreli yapılmasını sağlayan SSL sertifikalarını iptal etmesi istenmişti.

Lakin sloganı “Tek Dünya, Tek Internet” olan kuruluşun lideri Goran Marby, Ukrayna Başbakan Yardımcısı Mykhailo Fedorov’un bu talebine “Biz işimizde tarafsız davranıyor ve global interneti destekleyecek formda çalışıyoruz. Provokasyonlar ne olursa olsun, misyonumuz cezai süreç yapmak, yaptırım uygulamak yahut internetin kimi kısımlarına erişimi kısıtlamak değil” karşılığını verdi.

Bu kararı destekleyen kuruluşlardan biri de dijital alanda mahremiyeti savunan Electronic Frontier Foundation (EFF).

EFF yetkililerinden Corynne McSherry ve Konstantinos Komaitis, savaş periyodu “internetle uğraşmanın” vakti olmadığını, temel internet altyapı protokollerine müdahale etmenin “tehlikeli ve uzun periyodik sonuçları” olacağını söyledi.

Bunlar, insanları en güçlü bilgi paylaşım ağından yoksun bırakmak, tehlikeli bir emsal oluşturmak ve güvenlikle mahremiyet siyasetlerinden ödün vermek olarak sıralanabilir.

SPLINTERNET NEDİR, NASIL ÇALIŞIR?

İnternetin kesilmesi davetlerini, farklı ülkelerin farklı internet sürümlerine sahip olduğu Splinternet olarak bilinen tehlikeli uygulamaya giden bir yol olarak gören çok sayıda kişi var.

“Çin’in Güvenlik Seddi” denilen internet versiyonu, bir ülkenin nasıl kendi ağını oluşturabileceğine tahminen de en bariz örnek.

İran’da da internet içeriği denetleniyor ve dışarıdan gelen bilgiler resmi İran Telekomünikasyon Şirketi tarafından kısıtlanıyor.

Rusya birkaç yıldır Runet denilen kendi internet versiyonu üzerinde denemeler yapıyor. Lakin bu, Çin’inki üzere sıfırdan inşa edilen bir internet versiyonu değil, mevcut internet üzerinde değişikliklere dayalı.

Rus hükümeti 2019 yılında bu yeni sistemin muvaffakiyetle denendiğini açıkladı.

O devirde, neden bu türlü bir gerek duyulduğunu pek anlayan olmadı, lakin Surrey Üniversitesi’nden Profesör Alan Woodward, Ukrayna bağlamında bunun artık çok daha manalı olduğunu söylüyor.

Yapılan denemede, Rus internet servis sağlayıcılarından, interneti Rusya sonları içinde dış dünyayla bağı olmayan özel bir ağ olarak yapılandırmaları istenmişti.

Bu teşebbüs, Rusya’nın internet versiyonunun global muadili ile ilişki kurduğu noktaların kısıtlanmasını içeriyordu.

Rusya artık bu sistemleri yine test ediyor üzere görünüyor – Rus hükümeti, internet servis sağlayıcılarından bu kere de güvenliklerini artırmaları ve Rusya’daki alan ismi sistemi (DNS) sunucularına bağlanmalarını istedi.

Kimilerine nazaran Rus hükümetinin servis sağlayıcılarından bu türlü bir talepte bulunması ve 11 Mart’ta denemelerin tamamlanması için tarih vermesi, Rusya’nın kısa mühlet içinde internetten çıkmaya niyetlendiğinin göstergesi.

Profesör Woodward ise bunun bir “hazır olma tatbikatı” olduğu görüşünde. “Bu daha çok, Rusya’nın internet servis sağlayıcılarını hazır olmaya, internetin telefon rehberi sayılan DNS sunucularının mahallî kopyalarını hazırlamaya ve Javascript üzere, Rusya dışındaki sunuculardan gelen yazılımların lokal sürümlerini bulundurmaya çağırmasıyla ilgili” diyor.

Rusya kendi sistemini denemenin Rus web sitelerini yabancıların siber akınlarından müdafaaya yönelik olduğunu söylüyor ve interneti keseceğini reddediyor.

Fakat “Çin’in Güvenlik Seddi” kitabının muharriri James Griffiths, Moskova’nın her an internetin fişini çekebileceğini düşünüyor.

Griffiths, BBC’ye “İnterneti kesmek, Rusların sadece Kremlin’in onayladığı içeriği görmesini sağlamak, stratejik olarak mantıklı” dedi, “Önümüzdeki haftalarda yahut aylarda bu türlü bir uygulama yürürlüğe girerse şaşırmam.”

SONUÇLARI NE OLUR?

‘How Technology is remaking Globalisation’ (Teknoloji Globalleşmeyi Nasıl Baştan Yaratıyor) isimli kitabın müellifi Abishur Prakash, Rusya Ukrayna krizinin interneti “tüm dünyanın bağlı olduğu global bir sistemden çıkarıp kesimli bir yapı olarak yine şekillendirdiğini” düşünüyor.

“Jeopolitik nedeniyle, ulusların dışlandığı ya da kendi alternatiflerini geliştirdiği farklı bir internet tasarımı ortaya çıkıyor. Toplumsal medya platformları üzere, yıllardır halkları birbirine bağlayan global köprüler yıkılıyor” diyor.

James Griffiths’e nazaran, dünyanın yeni güç ekseni Batı ile Çin ve Rusya ortasında bölünecek, internet şirketleri hizmet ve eserlerini geri çekerken, Moskova bir defa daha Pekin’e dönecek.

Griffiths, “Rus iktisadı global iktisadın büyük bir kısmından koptuğu için Çin’e dönüyorlar. Çin’e güvenmek zorunda kalacaklar. Hatta geçmişte olduğundan da daha fazla” diyor.

Huawei üzere Çin teknoloji şirketleri ise şimdiye kadar kriz hakkında resmi bir yorumda bulunmadı.
Siber taarruzlara karşı korunma sağlayan Cloudflare şirketi de Ukraynalı yetkililerin Rusya’daki hizmetlerine son vermesini istediği şirketler ortasında.

Fakat şirketin buna cevabı “Rusya’nın daha az değil, daha fazla internete gereksinimi var” biçiminde oldu.

Hürriyet

hack forum gaziantep escort gaziantep escort